Stari Niš

Zgrada komunističke opštine u Nišu

Zgrada komunističke opštine u Nišu, danas Narodna biblioteka „Stevan Sremac“, smeštena je na uglu ulica Borivoja Gojkovića i trga Pavla Stojkovića.

Spomenik je borbi i pobedi komunista Niša nad vladajućom buržoazijom u periodu između dva svetska rata.

Deklaracija komunističke opštine Niš

Od 28. avgusta 1920. do 26. juna 1921. godine u ovoj zgradi delala je komunistička opština sa Pavlom Stojkovićem na čelu.

Pobeda na opštinskim izborima krajem avgusta 1920. godine predstavlja najznačajniji datum u istoriji predratnog perioda radničkog i komunističkog pokreta Niša.

U ovoj zgradi je doneta poznata Deklaracija komunističke opštine Niša, kojom je ostvarena „opštinska samouprava“:

foto: Milan Novaković
  • u komunalnoj privredi -„potpunom kontrolom svih građana“
  • u ishrani – otvaranjem maracina za kupoviiu hrane, instaliranjem mlinova, organizovanjem hlebarnica i mesarnica“
  • u stambenom pitanju – rekviriranjem suvišnih prostsoija bogataša, praznih placeva i zidanjem stanova na opštinskom zemljištu“
  • u higijeni i sanitetu – „otvaranjem ambulanti i opštinskih apoteka za besplatno lečenje stanovništva“;
  • u socijalnim obavezama – organizovanjem berze rada i pružanja besplatne pomoći nezaposlenim radnicima i izdržavanje žrtava rata“ i
  • u prosvetnom pitanju – organizovanje besplatne „slobodne i nereligiozne nastave“.

Arhitektura

Zgrada je podignuta u poslednjaj deceniji XIX veka. Projektant je nepoznat. Građena je za potrebe gradske opštine i u periodu pre Prvog svetskog rata u njoj je bila smeštena opštinska uprava – sud opštine grada Niša.

Građena je u duhu akademizma. Postavljena je ugaono, sa ugaonim ulazom, kasnije zazidanim, sa fasadom simetrične kompozicije, pravilnim rasporedom otvora i bogatom dekorativnom plastikom, uklonjenom prilikom renoviranja zgrade 1959. godine.

Zgrada danas

Posle oslobođenja Niša, oktobra 1944. godine, u ovoj zgradi je bio oformljen i neko vreme radio, Gradski narodnooslobodilački odbor – prvi organ vlasti ostvaren pobedom revolucije. U proleće 1959. godine ovde je smeštena gradska Narodna biblioteka „Stevan Sremac“ koja se i danas tu nalazi.

Spomenik kulture

Stavljena je pod zaštitu zakona 1983. godine. Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Niša izvršio je 1988. godine revitalizaciju zgrade, vrativši joj prvobitni izgled.

Priredio:
Novaković Milan

Dragi čitaoci, ako želite da budete u toku i saznate prvi najnovije vesti iz Niša, preuzmite aplikaciju Niške Vesti za Android ili iPhone.

Povezane vesti

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.

Back to top button
WP Twitter Auto Publish Powered By : XYZScripts.com