Stari Niš

Palata Janković

Od raskršća u centralnom delu Niša (današnji Trg Kralja Milana), iz dela Via Militaris-a koji je dolazio iz pravca Beograda, jedan deo se odvajao ka istoku za Carigrad (zato se kasnije i zove Carigradski drum), u 17. veku izgrađen je Pirotski sokak. Tokom vremena menjao je naziv u Кarađorđeva ulica (u Кraljevini Srbiji), Voždova ulica (u Кraljevini Jugoslaviji), a danas ulica Vožda Кarađorđa.

Pirotski sokak bila je jedna od prvih glavnih ulica u gradu koja je nakon 1878. godine ispravljena, proširena i izgrađena prema postavkama Vinterovog plan za regulaciju Niša. Ulica je regulisana, nasuta, kaldrmisana i, za ono vreme, dobila je veliku širinu. Njom je punih 28 godina od 1930. do 1958. godine prolazio tramvaj simbol srednje klase, građanskog Niša, poštene inteligencije i običnog naroda.

Na staroj fotografiji (nastala otprilke 40-ih godina 20.veka) desno u uglu vidi se deo niške kafane „Evropa“ (izgrađena 1879. godine, a porušena 1958 za potrebe dogradnje zgrade pošte). Nalazila se na uglu današnje Voždove i Ulice Strahinjića Bana „Evropa“ je bila prvi niški hotel sa 18 soba, dva salona, velikom baštom i deset dućana. „. U kafani „Evropa“ je posle Drugog svetskog rata bio bioskop „Jastrebac“.

Preko puta „Evrope“ bila je gostionica „Кnjaževac“( na staroj fotografiji levo bela zgrada). Izgrađena pre I svetskog rata imala je veliku kafanu, letnju baštu i desetak soba. U njoj je 22. marta 1936. organizovana Omladinska antifašistička konferencija sa oko 700 učesnika, na kojoj je govorio Ivo Lola Ribar. Na njenom mestu je kasnije izgrađen hotel „Niš“ danas „New City Hotel“.

Specificna atmosfera nalik orijentalnim kafanama krasila je ove gostionice. U njima su održavane pozorišne predstave, balovi, politički skupovi. Iz „Evrope“ je novembra 1894. direktno prenošen telefonom koncert pevačkog društva „Branko“, slušaocima u beogradskom „Кolarcu. Za mnoge posetioce ulaznica je bila „cepanka“ (cepanica drva, radi grejanja dvorane). Za vreme svetskog rata tu su se hranili i boravili članovi srpske vlade u Nišu, 1914–1915. tu je Pašiću i uručen telegram objave rata.

Zgrada koja je davala posebnu draž Voždovoj ulici, a i ovoj fotografiji je trospratna zgrada sa prelepim kružnim balkonima nazvana Palata „Janković“( stavljena pod zaštitu 2002. godine). Građena 1937.godine u duhu moderne delo je poznatog beogradskog arhitekte Branislava Kojića, a rađena je za potrebe poznatog niškog advokata i političara Momčila Jankovića ( isti arhitekta je projektovao i njegovu Vilu Erna u Niškoj Banji).

1938 godine Janković je izabran za narodnog poslanika ispred Jugoslovenske radikalne zajednice Milana Stojadinovića i seli se u Beograd. 1941. imenovan u Komesarsku upravu Milana Aćimovića gde je upravljao resorom pravde. Kao jedan od potpisnika Apela srpskom narodu i uredbe o prekim sudovima ulazi u Vladu narodnog spasa Milana Nedića avgusta 1941. godine kao ministar bez portfelja. Ubrzo se povlači iz ove vlade 5. oktobra 1941. zbog neslaganja sa politikom ustupaka Nemcima i nije više bio politički aktivan.

OZNA ga je uhapsila 21. oktobra 1944. godine i kao državni neprijatelj osuđen je na smrt streljanjem. Posle rata zgrada je nacionalizovana od strane novih vlasti i postaje stambeno poslovni prostor. Iako teško prepoznatljiva zbog oronule fasade zgrada je uglavnom zadržala prvobitni izgled do danas.

Dragi čitaoci, ako želite da budete u toku i saznate prvi najnovije vesti iz Niša, preuzmite aplikaciju Niške Vesti za Android ili iPhone.

Povezane vesti

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.

Back to top button